16/04/2026
🏝GÓC NHỊP SỐNG ĐÀ NẴNG/DAILY LIFE IN DANANG
⛱ 📌📌📌PHÍA SAU VẠCH KẺ
👮👮♀️Chủ trương lập lại trật tự đô thị, trong đó nổi bật là việc lấy lại vỉa hè cho người đi bộ là hoàn toàn đúng đắn và cần thiết về quản trị đô thị
📢Nhưng tác động xã hội khi thực hiện chủ trương này là rất lớn, đặc biệt là đời sống, sinh kế của những người “bám vỉa hè”.
Nghiên cứu không chính thức cho thấy: khoảng 30% GDP toàn cầu nằm ở kinh tế vỉa hè
🚩Đà Nẵng xác định rõ các mục tiêu: Trả lại vỉa hè cho người đi bộ; xây dựng đô thị văn minh, hiện đại; xóa tình trạng “chợ cóc, chợ tạm”, lấn chiếm kéo dài
Lâu nay, nhiều tuyến phố bị chiếm kín vỉa hè, người đi bộ phải xuống lòng đường. Tình trạng buôn bán + đỗ xe lộn xộn ảnh hưởng trực tiếp đến giao thông và hình ảnh du lịch.
Chỉ một tuần sau khi triển khai chủ trương, về mặt hình thức, nhiều tuyến phố “khoác áo mới”, thông thoáng rõ rệt.
Xét theo chuẩn mực quy hoạch đô thị hiện đại, đây là chính sách hợp lý và cần thiết.
Nhưng vấn đề lớn nằm ở “kinh tế vỉa hè” và sinh kế. Đây là vấn đề cốt lõi.
Vỉa hè từng là không gian sống của một bộ phận người yếu thế. Nhiều người bán hàng rong, buôn bán nhỏ không có mặt bằng thay thế ngoài vài mét vuông co kéo, có khi đây là nơi mưu sinh của nhiều thế hệ trong một gia đình, thu nhập thấp nhưng ổn định
Khi cấm hoàn toàn gần như họ mất hoặc giảm nguồn thu nhập ngay lập tức. Cuộc sống, sinh kế bị ảnh hưởng lớn.
Vỉa hè là một phần của kinh tế phi chính thức, vốn tạo việc làm lớn, linh hoạt, chi phí thấp.
Ở nhiều nước đang phát triển, khu vực này đóng góp đáng kể (con số “30% GDP toàn cầu” thường được nhắc đến trong các nghiên cứu về kinh tế phi chính thức, dù không phải thống kê chính thức tuyệt đối)
Cấm buôn bán, kinh doanh vỉa hè không chỉ là lập lại trật tự đô thị, mà còn là can thiệp vào cấu trúc sinh kế của một tầng lớp dân cư, những thị dân nghèo
Với những gì đã diễn ra trong khoảng 10 ngày qua, có thể thấy ý kiến của người dân không phải “ủng hộ hay phản đối”, mà là “ủng hộ có điều kiện
🚩Với chủ trương này, dư luận hiện nay chia thành 3 nhóm chính:
🚓Nhóm ủng hộ: Cho rằng cần làm quyết liệt để thành phố sạch đẹp, du lịch tốt hơn, tạo sự công bằng không ai được chiếm dụng chung. Một số hộ kinh doanh cũng đồng ý nếu làm đồng bộ. Đây là nhóm nhìn từ góc độ quản lý và lợi ích công cộng
🌻 Nhóm đồng tình nhưng đề nghị “có lối ra”: đây là nhóm đông nhất với thái độ đồng ý cấm lấn chiếm nhưng đề xuất cho thuê vỉa hè có kiểm soát, lập khu bán hàng riêng, phố hàng rong, cho phép sử dụng có thu phí, có quy hoạch. Quan điểm của nhóm này là không nên “cấm sạch”, mà nên “quản lý thông minh”
🥲 Nhóm bị ảnh hưởng lo lắng, băn khoăn là những người bán hàng rong, lao động nghèo. Họ lo mất thu nhập, khó chuyển nghề. Nhóm này cho rằng chính sách đúng những cần thực hiện một cách nhân văn bằng cách vẫn đảm bảo sinh kế, cho dù khó khăn hơn do thay đổi, thích ứng.
🌞Bài toán mà Đà Nẵng cần giải sáng tạo: “trật tự đô thị” + “văn hóa & sinh kế” thay vì giải đúng công thức.
🧓PGS. TS Bùi Quang Bình – Giảng viên Đại học Kinh tế Đà Nẵng cho rằng, dưới góc độ tính khả thi, tính bền vững và sinh kế của người dân, chủ trương này cần đánh giá rõ tác động đối với khu vực kinh tế vỉa hè – vốn là không gian mưu sinh của nhiều người lao động và hộ gia đình, đồng thời cũng tạo ra giá trị kinh tế, dịch vụ và văn hóa đô thị.
🧓Bài toán vỉa hè cần được tiếp cận theo hướng quản lý và quy hoạch không gian đô thị một cách khoa học, hài hòa giữa mục tiêu trật tự đô thị, phát triển du lịch, sinh kế người dân và phát triển kinh tế đô thị mang tính lâu dài
🧔Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển kinh tế xã hội Đà Nẵng Nguyễn Hoàng Hà cho rằng, chủ trương lập lại trật tự đô thị, dành vỉa hè cho người đi bộ là đúng đắn, nhưng cần thực hiện một cách khoa học, vì ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
🧔Chủ trương nên khảo sát, thực hiện thí điểm ở những đoạn đường, tuyến phố đủ điều kiện, sau đó rút kinh nghiệm và mở rộng dần. Đô thị Đà Nẵng có sự giao thoa mới – cũ, hạ tầng không đồng bộ, đối với các tuyến phố có vỉa hè đủ rộng thì thực hiện theo quy chuẩn, còn các tuyến có vỉa hè hẹp hơn phải có tính toán phù hợp.
📣Những gì diễn ra trong khoảng 10 ngày qua mà nhiều người cảm nhận được:
📌 Trên cùng một địa phương nhưng có tuyến đường đã thực hiện nghiêm túc, có tuyến lại chưa thực sự nghiêm. Nghĩa là chưa thống nhất
📌 Các tuyến đường có vỉa hè cùng độ rộng nhưng ở địa phương này đã thông thoáng, địa phương khác vẫn còn chật chội, thậm chí chưa có chuyển biến gì. Nghĩa là chưa đồng bộ.
📌 Người buôn bán vỉa hè thì phải trả lại không gian cho người đi bộ nhưng cửa hàng, nhà mặt tiền có các hạng mục cơi nơi, xây lấn, bảng hiệu treo đặt chắn tầm nhìn, chắn lối đi (có từ trước) để thuận tiện cho sinh hoạt, kinh doanh thì chưa được xử lý đồng nhất
📢Chúng ta đều biết, vỉa hè ở Việt Nam không chỉ là hạ tầng mà còn là không gian kinh tế, không gian văn hóa.
Vì vậy, nếu không siết chặt thì đô thị sống động nhưng lộn xộn. Nếu xóa sạch buôn bán vỉa hè thì đô thị gọn nhưng có thể thiếu chiều sâu, thiếu ký ức.
Về nguyên tắc, vỉa hè phải trả lại cho người đi bộ, nhưng nếu như thế phải đánh đổi bằng sinh kế của một bộ phận người dân buôn thúng bán bưng. Dư luận không phản đối chủ trương nhưng rất mong mỏi có cách làm linh hoạt.
Một thành phố thành công thường không “cấm tuyệt đối”, mà quy hoạch vỉa hè đa chức năng, cấp phép có kiểm soát (giờ, khu vực, ngành hàng), quy hoạch thành khu vực hàng rong đường phố
Nếu chỉ cấm mà không tái tổ chức thì trong ngắn hạn sẽ ngăn nắp hơn nhưng dài hạn sẽ đễ tái lấn chiếm hoặc phát sinh các vấn đề xã hội. Những bài học lập lại vỉa hè bẳng công thức, thiếu sáng tạo, thiếu linh hoạt vẫn còn đó.
📌📌📌Tóm lại, chủ trương của Đà Nẵng là đúng và cần thiết, nhưng dư luận cho rằng, cần đi kèm giải pháp cho một bộ phận cư dân sống phụ thuộc vào không gian này, đồng thời quy hoạch kinh tế vỉa hè thay vì xóa bỏ hoàn toàn.
🏖
Credit: CÔNG KHANH - BÁO CA TP ĐÀ NẴNG
