20/02/2022
Mùa đông là mùa của thận khí
Mùa xuân dưỡng sinh, là mùa của gan. Mùa hạ dưỡng trưởng, là mùa của tim. Mùa thu dưỡng liễm, là mùa của phổi. Mùa đông dưỡng tàng, là mùa của thận. Theo đó, mùa đông thuộc hành Thủy, ứng với tạng thận. Thủy khí vừa nhu vừa tĩnh, nên mùa đông phải giữ tinh thần luôn tĩnh lặng, tiềm tàng kín đáo, tinh tế nhẹ nhàng, chỉ thu không phát.
Đông y khuyên những ngày mùa đông nên ngủ sớm dậy muộn, giữ ấm đôi chân, tránh đi ra đường, đốt trầm và tinh dầu trong nhà, vận động nhẹ nhàng ít ra mồ hôi như luyện tập các môn khí công, theo đuổi những thú vui tao nhã như đánh cờ, chơi đàn, vẽ tranh, uống trà, đọc sách, thiền và những hoạt động nuôi dưỡng tâm hồn.
Cơ quan liên quan đến thận là tai nên đặc biệt phải tránh những nơi ồn ào, tìm chỗ tĩnh lặng, nghe loại nhạc nhẹ nhàng thư thái, lắng nghe thiên nhiên, lúc rảnh rỗi nên nắm ngón tay trỏ để điều hoà dòng năng lượng liên quan đến tai, giúp giữ tâm thái luôn bình tĩnh tránh bị kích động, vững vàng không sợ hãi.
Bộ phận cơ thể liên quan đến thận là xương nên cần chú ý chăm sóc và nuôi dưỡng xương (xem bài viết về calcium và xương) nếu không sẽ dễ dẫn đến nhức mỏi, đau khớp khi mùa đông đến.
Nên uống nhiều nước ép các loại rau xanh đậm, các loại trái cây giàu vitamin C để tăng sức đề kháng, nuôi dưỡng xương, bù lại sự thiếu hụt ánh sáng mặt trời và các hoạt động thể chất. Đây là giai đoạn nên sống chậm lại cả cơ thể và tâm hồn.
Mùa đông tạng thận vươn lên mạnh mẽ nhờ năng lượng của tự nhiên có thể xâm hại đến tim nên phải giảm mặn tăng đắng. Vì thận chủ về mặn và tim chủ về đắng. Tăng cường hoả để giảm tác động của thủy đang dâng trào. Ngoài ra nên thực hiện bài tăng cường dòng năng lượng tim mỗi ngày.
Mùa đông nên ăn uống nhiều thứ nóng ấm, nhưng tránh những thứ cay quá mức vì vị cay khiến dương khí thăng phát, tà nhiệt tích lũy đến mùa sau lại gây ra nhiệt bệnh. Nên tránh các thức ăn sống, lạnh, khó tiêu.
Mùa đông chủ về bế tàng nên các hoạt động đồng hoá diễn ra mạnh mẽ hơn hoạt động dị hoá, nên đặc biệt tẩm bổ, ăn uống tích trữ năng lượng, nhưng đồng thời cũng nên chia nhỏ bữa ra, ăn chậm nhai kỹ, xoa hông và bụng sau khi ăn, tản bộ để giúp tiêu hóa thức ăn. Mùa đông nếu biết cách tẩm bổ thì cả năm sau vô ưu vô bệnh.
Ngược lại quá trình trao đổi chất sẽ chậm lại, không thích hợp hoạt động mạnh hay các bài tập nặng gây ảnh hưởng đến tim mạch. Muốn luyện tập tốt nhất nên ở trong nhà, hoặc đến khi mặt trời lên rõ ánh nắng nhiều mới ra đường tập luyện.
Mùa đông tâm trạng dễ dao động, dễ mất tinh thần. Vì vậy nên tu bổ cả tinh thần, tập trung vào các hoạt động nuôi dưỡng tâm hồn, tâm linh. Nên ăn các loại thực phẩm mang lại sự ấm áp, nâng đỡ tinh thần, tăng cường sự tích cực và lạc quan.
Mùa đông tốt nhất là ăn cháo dưỡng sinh, uống trà lâu năm, uống nhiều nước ép, đều là những món ấm áp, bổ sung nước và hỗ trợ tinh thần, bồi bổ cơ thể. Nhiệt độ ấm áp đem lại hạnh phúc thì mình nói nhiều rồi không bàn lại nữa. Bên cạnh đó thường xuyên thức ăn thức uống ấm nóng còn giúp làm ấm cơ thể, khai thông các mạch bị tắc nghẽn (có thể nói uống nước đá mỗi ngày chẳng khác nào đầu độc cơ thể), hỗ trợ gan, bảo vệ tâm khí.
