14/11/2021
Món Ăn Mùa Đông Của Đồng Bào Na Hang
Lên Na Hang những ngày đầu đông, bạn hãy tìm cho được món cơm lam nếp mới, món ăn vốn được người dân chế biến kiểu “dã chiến” trên nương rẫy mà không cần mang theo xoong nồi. Họ chặt ống tre để nướng cơm, bắt cá suối nướng trên bếp lửa, vậy là có bữa cơm.
Người vùng cao đi nương, rẫy thường phải gói cơm theo. Để cơm nóng dẻo, không thiu mà lại gọn nhẹ, họ đã cho gạo Nếp Nương vào ống tre rồi đem nướng lên – gọi là cơm lam.
Cây Máy khẩu lam chỉ có từ tháng 10 năm trước tới tháng Giêng năm sau để bà con thu hái. Không có cây này thì bà con có thể thu hái thân cây tre, nứa non tại nương rẫy về làm cơm lam. Họ chọn những thân cây tươi và non, vỏ ngoài xanh thẫm, căng bóng về lau sơ lớp bụi bám ngoài vỏ là được.
Gạo nếp mới có thể trộn ít gạo nếp cẩm (màu tím), cho thêm chút muối và gừng, ngâm qua đêm, rồi cho vào ống tre, thêm chút nước và nút đầu lại bằng lá chuối. Ống tre, ống nứa hoặc ống vầu (một cây thuộc họ tre) đều có thể làm cơm lam, quan trọng là có đủ độ tươi và độ dày. Theo những người có kinh nghiệm, ống dài 25 - 30 cm là phù hợp nhất để làm cơm lam.
Ống cơm được nướng trên than hồng hoặc vùi trong bếp lửa, liên tục quay để gạo chín đều hoặc không bị cháy. Cơm lam chín ngon là khi ăn bóc lớp vỏ cứng bên ngoài vẫn còn một lớp vỏ lụa của ống tre dính vào phần cơm, cơm chín đều, có độ dẻo và thơm mùi nếp mới pha chút ngai ngái của ống tre tươi.
Người Na Hang thường ăn cơm lam nóng với muối vừng, cá suối nướng hoặc thịt heo rừng nướng bày trong lá chuối. Người dân tộc Thái chấm cơm lam với chẳm chéo (chẩm chéo), thứ gia vị đặc biệt làm từ muối, ớt, tỏi và hạt mắc khén. Các quán ăn phục vụ cơm lam cho du khách có thêm gà đồi nướng mật ong, bò nướng ống tre và rượu cần. Quây quần bên bếp lửa và thưởng thức những sản vật của núi rừng tạo nên món ăn dân dã sẽ là kỷ niệm khó quên trong hành trình khám phá Na Hang – Tuyên Quang.