17/02/2026
Gen. De Wet se ligging min of meer vandag 127 jaar gelede.
Slag van Paardeberg (18-27 Februarie 1900), waar generaal Piet Cronjé se magte omsingel is deur die Britse magte onder Lord Roberts. De Wet was op daardie stadium 'n veggeneraal en was saam met Cronjé, maar hy was nie self in die hooflaer vasgekeer nie. In sy boek beskryf hy sy frustrasie en pogings om Cronjé se omsingelde mag te ontset, wat uitgeloop het op sy aanval op 'n Britse konvooi by Watervalsdrif op 15 Februarie, net twee dae vantevore . Op 17 Februarie sou hy dus waarskynlik in die nabye omgewing van Paardeberg gewees het, besig om die Britse linies te verken en planne te beraam om Cronjé te help, al was die situasie reeds hopeloos .
De Wet se Beplanning en Taktiek om Britse Magte te Vermy
De Wet se boek is 'n meesterklas in guerilla-taktiek en ontwyking. Hy het nie net lukraak geveg nie; sy veldtog was gekenmerk deur noukeurige beplanning, diepgaande kennis van die terrein, en 'n fyn begrip van sy vyand. Hier is 'n paar van die belangrikste insigte en beplanningsaspekte wat hy met die leser deel:
· Vermyding van Omsingeling: De Wet se primêre doelwit was altyd om te verhoed dat hy deur die veel groter Britse magte vasgekeer word. Hy het staatgemaak op spoed en verrassing.
· Aanval op Kwesbare Punte: Hy het voortdurend gesoek na Britse swakpunte, soos geïsoleerde poste of groot, stadige konvooie. Sy oorwinning by Sannaspos (31 Maart 1900) is 'n perfekte voorbeeld waar hy 'n Britse konvooi in 'n lokval gelei het .
· Gebruik van Nag en Terrein: De Wet het die duisternis en die Vrystaatse veld uitstekend gebruik om ongemerk te beweeg. Hy noem in sy boek hoe "nagmarse" noodsaaklik was, al het dit 'n tol op sy burgers geëis .
· Verwerping van Statiese Verdediging: Hy het min vertroue gehad in statiese verdediging soos die Britse blokhuistelsel, maar het gewaarsku dat die groot "dryf"-operasies ('drives') 'n baie groter gevaar ingehou het .
Aanvullende Insigte uit De Wet se Boek oor Sannaspos
1. Die Doelwit was nie net die Konvooi nie: De Wet se primêre doel was om die Koeniesburg-brug te vernietig om Britse versterkings te voorkom. Die aanval op die konvooi was 'n direkte gevolg van hierdie beplanning.
2. Kennis van die Vyand: De Wet het geweet die Britte was oorgerus ná die besetting van Bloemfontein. Hy het ook geweet dat 'n groot konvooi van 100 waens, 400 Britte en 400 Khoi-inwoners (wat as drywers en wagte gedien het) 'n stadige, kwesbare teiken sou wees.
3. Die Belangrikheid van die Drift: Die drift by Sannaspos was die enigste plek waar die konvooi die kronkelende Modderrivier kon oorsteek. De Wet het sy plan rondom hierdie gedwonge knelpunt gebou.
