28/05/2026
Jemi populli mĂ« i pastĂ«r gjenetikisht nĂ« EuropĂ«, 3000 vjet nĂ« tĂ« njĂ«jtat troje â e thotĂ« ADN-ja.
NjĂ« studim i ri ndĂ«rkombĂ«tar i publikuar nĂ« RevistĂ«n Nature, qĂ« pĂ«rdor metodĂ«n mĂ« tĂ« saktĂ« tĂ« gjenetikĂ«s moderne, segmentet IBD â Identike nga Prejardhja, ka nxjerrĂ« rezultatin mĂ« tĂ« fortĂ« shkencor deri sot pĂ«r origjinĂ«n e shqiptarĂ«ve: jemi populli mĂ« homogjen gjenetikisht nĂ« EuropĂ«, me vazhdimĂ«si tĂ« pandĂ«rprerĂ« 3000-vjeçare nĂ« trojet tona.
SI U BĂ STUDIMI
ShkencĂ«tarĂ«t analizuan mijĂ«ra mostra ADN-je nga ShqipĂ«ria, Kosova dhe diaspora, duke pĂ«rdorur databazat e 23andMe dhe AncestryDNA. Metoda IBD kĂ«rkon nĂ« gjenom âsegmente tĂ« gjata identikeâ qĂ« trashĂ«gohen vetĂ«m nga njĂ« paraardhĂ«s i pĂ«rbashkĂ«t. Sa mĂ« i gjatĂ« segmenti, aq mĂ« e afĂ«rt lidhja familjare.
3 ZBULIMET KRYESORE QĂ TRONDITĂN SHKENCĂN:
1. REKORD EUROPIAN PĂR LIDHJE GJAKU
âBy far the highest rates of IBD within any populations is found between Albanian speakersâ â thotĂ« studimi. PĂ«r periudhĂ«n 500-1500 vjet mĂ« parĂ«, çdo dy shqiptarĂ« ndajnĂ« mesatarisht 600 paraardhĂ«s tĂ« pĂ«rbashkĂ«t. AsnjĂ« popull tjetĂ«r nĂ« EuropĂ« nuk e ka kĂ«tĂ« nivel. PĂ«r krahasim, kushĂ«rinjtĂ« e tretĂ« ndajnĂ« âŒ53 cM, ndĂ«rsa shqiptarĂ«t ndajnĂ« qindra cM mes tyre.
2. 3000 VJET VAZHDIMĂSI â QĂ NGA EPOKA E BRONZIT
Studimi i gushtit 2025 krahasoi ADN-nĂ« antike me shqiptarĂ«t e sotĂ«m. Rezultati: âremarkable continuity of West Balkan Late Bronze and Iron Age ancestry in Albaniaâ. Me fjalĂ« tĂ« thjeshta: jemi pasardhĂ«s direkt i banorĂ«ve tĂ« kĂ«tyre trojeve qĂ« nga viti 1000 p.e.s. ShqiptarĂ«t e MesjetĂ«s sĂ« Hershme 800-900 e.s. janĂ« gjenetikisht identikĂ« me ne sot.
3. NDIKIMI SLLAV: VETĂM 10-20% DHE I VONĂ
Metoda IBD mat saktë përzierjet. Te shqiptarët, ndikimi nga migrimet mesjetare sllave është vetëm 10-20%, shumë më i ulët se te serbët, bullgarët apo grekët. 80-90% e gjenomit është vendase, ballkanike perëndimore.
PSE KY STUDIM ĂSHTĂ HISTORIK:
1. I jep fund debatit pĂ«r origjinĂ«n. IBD Ă«shtĂ« âprova matematikoreâ e prejardhjes. Nuk Ă«shtĂ« teori gjuhĂ«sore apo arkeologjike. ĂshtĂ« ADN e gjallĂ«.
2. Rrëzon 3 mite të mëdha:
- Miti i âardhjes nga Kaukaziâ â IBD tregon rrĂ«njĂ« lokale 3000-vjeçare.
- Miti i âpĂ«rzierjes masiveâ â Homogjeniteti ekstrem provon izolim dhe endogami pĂ«r 1500 vjet.
- Miti i âkombit tĂ« riâ â Jemi ndĂ«r popullsitĂ« mĂ« tĂ« vjetra gjenetikisht nĂ« kontinent.
3. VlerĂ« pĂ«r identitetin kombĂ«tar. Ky nuk Ă«shtĂ« nacionalizĂ«m. ĂshtĂ« shkencĂ«. Tregon se shqiptarĂ«t ruajtĂ«n bĂ«rthamĂ«n gjenetike edhe gjatĂ« pushtimeve romake, bizantine dhe osmane.
ĂFARĂ THONĂ EKSPERTĂT:
âKjo Ă«shtĂ« harta gjenetike e kombit. Tregon njĂ« popullsi tĂ« vogĂ«l, tĂ« izoluar nĂ« male, qĂ« u rrit shpejt nĂ« 1000 vitet e fundit pa u pĂ«rzier shumĂ«. Kjo shpjegon pse dy shqiptarĂ« tĂ« rastĂ«sishĂ«m janĂ« gjenetikisht si kushĂ«rinj tĂ« katĂ«rt-pestĂ«â, thotĂ« njĂ« nga autorĂ«t.
KONTEKSTI RAJONAL:
NdĂ«rsa fqinjĂ«t kanĂ« IBD mĂ« tĂ« shpĂ«rndarĂ« dhe pĂ«rzierje tĂ« lartĂ«, shqiptarĂ«t dalin si âishull gjenetikâ nĂ« Ballkan. Edhe arbĂ«reshĂ«t e ItalisĂ« kanĂ« IBD qĂ« i lidh direkt me ShqipĂ«rinĂ« e 500 viteve mĂ« parĂ«.
