11/10/2026
OPISYAL NA PAHAYAG NG SUPORTA
Bacuit El Nido Travel and Tours Operators Association (BELTTOA)
Kaugnay ng Bagong Sistema ng Pagbabayad ng Eco-Tourism Development Fee (ETDF) sa El Nido, Palawan
Bilang mga miyembro ng Bacuit El Nido Travel and Tours Operators Association (BELTTOA), ipinapahayag namin ang aming suporta sa bagong programa ng Pamahalaang Bayan ng El Nido na naglalayong gawing mas accessible, maayos, at episyente ang pagbabayad ng Eco-Tourism Development Fee (ETDF), kabilang na ang bagong ETDF Collection Building sa Barangay Bagong Bayan.
Nauunawaan namin ang mga agam-agam at puna ng publiko, lalo na ang posibleng dagdag na oras sa biyahe ng mga turistang nagmumula sa Puerto Princesa at ang epekto nito sa ating mga lokal na residente. Gayunpaman, nais naming ibahagi ang ilang mahahalagang punto mula sa pananaw naming mga tour operator na direktang nakikibahagi sa araw-araw na operasyon ng turismo sa El Nido.
1. Mas maayos na pagbabayad ng ETDF, mas kaunting abala bago ang mga tour.
Bagama’t maaaring magdagdag ng ilang minuto sa biyahe ang paghinto sa Bagong Bayan, malaking tulong naman ito upang mabawasan ang pagkaantala bago magsimula ang mga island hopping tour.
Sa loob ng maraming taon, kami sa sektor ng tour operations ang siyang umaako sa responsibilidad ng pagbili ng ETDF para sa aming mga bisita. Madalas, sa mismong araw pa ng kanilang tour kailangang asikasuhin ang pagbabayad, kasabay ng iba pang paghahanda para sa kanilang mga aktibidad.
Matagal na naming hinahangad ang isang sistema kung saan mas madali at direktang makakabili ng ETDF ang mga turista. Sa bagong programang ito, mas maagang makukumpleto ang kanilang pagbabayad at mas mababawasan ang abala bago ang kanilang nakatakdang tour.
2. Direktang pagbabayad sa pamahalaan at mas maayos na paghawak ng resibo.
Sa bagong sistema, direktang makakapagbayad ang mga turista sa pamahalaan at makukuha nila ang kanilang opisyal na resibo bilang patunay ng pagbabayad.
Sa kasalukuyang kalakaran, madalas pang kailangang kontakin ng mga bisita ang kanilang tour operator upang humingi ng kopya ng resibo kapag kinakailangan nila ito. Sa direktang pagbabayad, mas nagiging malinaw ang transaksyon at mas madaling masusubaybayan ang kanilang bayad.
3. Karagdagang payment facilities at pangangailangang maiwasan ang labis na abala sa mga bumibiyahe.
Nais naming linawin na bahagi lamang ng mas malawak na programa ang ETDF Collection Building sa Bagong Bayan. Batay sa mga impormasyong ibinahagi sa amin, may mga plano ring maglagay ng karagdagang payment kiosks sa iba pang entry points ng El Nido, maging sa loob ng Town Proper, sa oras na maisakatuparan ang mga kinakailangang kasunduan sa mga kumpanya at ahensyang kasangkot.
Gayunpaman, mahalagang kasabay ng pagpapatupad ng bagong sistema ang mga konkretong hakbang upang maiwasan ang mahabang pila, traffic congestion, at hindi kinakailangang pagkaantala sa biyahe.
Partikular naming binibigyang-halaga ang kapakanan ng ating mga kapwa residente ng El Nido na regular na bumibiyahe para sa trabaho, pag-aaral, negosyo, pagpapagamot, at iba pang pangangailangan. Hindi dapat maging dagdag na pasanin sa mga lokal na residente ang isang sistemang pangunahing inilaan para sa mga bumibisitang turista.
Hinihikayat namin ang LGU na magpatupad ng maayos na traffic management, malinaw na sistema para sa mga sasakyang kailangang huminto at maaaring dumiretso, at mas mabilis na proseso ng registration at payment. Umaasa rin kami na mapapabilis ang pagbubukas ng iba pang payment centers, lalo na’t nalalapit na ang peak tourism season.
4. Ang ETDF ay mahalagang karagdagang pondo para sa turismo at pangangalaga ng kalikasan.
Ang ETDF ay karagdagang pondong ginagamit para sa pamamahala ng turismo, pangangalaga ng ating kapaligiran, at pagpapaunlad ng mga pasilidad at serbisyong kinakailangan ng isang lumalagong destinasyon tulad ng El Nido.
Hindi direktang ibinibilang ang mga turistang bumibisita sa El Nido sa populasyong ginagamit bilang batayan ng ilang bahagi ng pambansang alokasyon ng pondo para sa ating munisipyo. Gayunpaman, ang kanilang pagdating ay nangangailangan ng karagdagang serbisyo, imprastraktura, at environmental management.
Nauunawaan din namin ang mga tanong tungkol sa kung saan napupunta ang ETDF. Bilang isang Civil Society Organization (CSO) na may kinatawan sa ETDF Management Board, ang BELTTOA ay may kaalaman at pakikilahok sa proseso ng pamamahala at paglalaan ng pondong ito.
Walang masama sa pagtatanong. Sa katunayan, mahalaga ang pagtatanong upang mas maunawaan ng publiko kung paano pinamamahalaan ang pondo. Hinihikayat namin ang bukas na talakayan at patuloy na pagbabahagi ng impormasyon tungkol sa mga programang pinopondohan ng ETDF.
5. Tungkol sa mga palikuran at pasilidad sa mga tourist destinations.
Isa rin sa mga madalas na itinatanong ay kung bakit kulang pa rin ang mga palikuran sa ating mga island hopping destinations.
Batay sa pinakahuling impormasyong ibinahagi sa amin ng DENR–Protected Area Office, sa humigit-kumulang anim o pitong iminungkahing toilet facilities, dalawa lamang ang nabigyan ng pag-apruba: isa sa Helicopter Island at isa sa Seven Commandos Beach.
Para naman sa iba pang lokasyon, kabilang ang Shimizu Island, ipinahinto ng DENR ang karagdagang development dahil ang mga ito ay nasa loob ng 40-meter easement at strict protection zone.
Mahalagang maunawaan na hindi lahat ng kakulangan sa pasilidad ay simpleng usapin lamang ng pagkakaroon ng pondo. May mga batas, regulasyon, at pahintulot mula sa mga kinauukulang ahensya na kailangang sundin.
Kamakailan, dumalo rin ang aming asosasyon sa isang pagpupulong na ipinatawag ng LGU sa pangunguna ni SB Dang Trinidad, Chairperson ng Committee on Tourism. Napag-usapan dito ang paghiling ng panibagong dayalogo sa DENR Regional Office upang muling mapag-aralan ang desisyon tungkol sa pagtatayo at pamamahala ng mga kinakailangang toilet facilities.
6. Karagdagang oportunidad para sa ekonomiya ng Barangay Bagong Bayan.
Nakikita rin namin ang potensyal ng bagong ETDF Collection Building na makapagbigay ng karagdagang economic activity sa Barangay Bagong Bayan.
Sa pagdaan at paghinto ng mga turista, maaaring magkaroon ng mas maraming oportunidad para sa mga lokal na negosyo at residente ng barangay. Ang gusali ay mayroon ding mga pangunahing tourist facilities, kabilang ang mga palikuran, na maaaring magamit ng mga bumibiyahe.
⸻
Ang pagbabago ay may kaakibat na adjustment, ngunit hindi ibig sabihin nito ay wala itong magandang maidudulot.
Alam naming magkakaroon ng kalituhan, mga tanong, at ilang abala sa mga unang araw ng implementasyon. Hindi namin ito isinasantabi. Sa halip, naniniwala kami na mahalagang maging bukas ang LGU sa mga kinakailangang adjustment, lalo na sa pagpapabilis ng proseso ng koleksyon, pag-iwas sa traffic congestion, at pagtiyak na hindi naaabala nang hindi kinakailangan ang ating mga lokal na residente.
Ang aming suporta sa programa ay kaakibat ng aming panawagan para sa maayos, mabilis, at makataong implementasyon nito. Hindi sapat na magkaroon lamang ng bagong pasilidad; kailangan ding tiyaking ang sistemang ipatutupad ay tunay na nagbibigay ng kaginhawaan sa mga turista, tour operators, transport providers, at higit sa lahat, sa mga mamamayan ng El Nido.
Kami sa BELTTOA ay kaisa ng Pamahalaang Bayan ng El Nido sa paniniwalang mas malaki ang pangmatagalang benepisyo ng isang mas accessible, organisado, at direktang sistema ng pagbabayad ng ETDF kaysa sa mga pansamantalang abalang kaakibat ng pagbabago. Ngunit kasabay nito, naniniwala kaming ang mga abalang ito ay dapat aktibong tugunan at hindi basta tanggapin bilang normal na bahagi ng implementasyon.
Ang magandang programa ay mas nagiging makabuluhan kapag sinasabayan ito ng mahusay na pagpapatupad at malasakit sa mga taong maaapektuhan nito.
Patuloy tayong magtanong, makilahok, at magbigay ng mga makabuluhang suhestiyon. Dahil ang turismo ng El Nido ay hindi lamang responsibilidad ng pamahalaan o ng mga negosyante, kundi isang industriya at likas na yaman na sama-sama nating pinangangalagaan.
BACUIT EL NIDO TRAVEL AND TOURS OPERATORS ASSOCIATION (BELTTOA)
Para sa mas maayos, responsable, at sustainable na turismo sa El Nido.
