Leśne Bandy z Anosią

09/03/2026

Ja chcę takie drzewo pod domem. Codzienny obida boczniakowy pod inna postaxia ;-)

09/03/2026

Ryjówka aksamitna

Znalazłem na leśnej drodze martwą ryjówkę aksamitną. Malutkie ciało, kilka gramów wagi, a kryje w sobie niezwykłą biologiczną historię.🧠

🐭 Ryjówka aksamitna to zwierzę żyjące na absolutnej granicy energetycznego przetrwania. Jej serce bije nawet ponad 1000 razy na minutę, a metabolizm jest tak wysoki, że musi jeść co ok. 2-3 godziny. W praktyce oznacza to jedno: prawie całe życie musi spędzać na szukaniu pokarmu.

❄Dlaczego jest taka mała? Zima jest dla takich drobnych ssaków ogromnym wyzwaniem. Niskie temperatury oznaczają większe straty energii, a zdobycie pokarmu w zamarzniętej glebie jest trudniejsze. Dlatego ryjówki wykształciły jedną z najbardziej niezwykłych strategii przetrwania w świecie ssaków.

🧠Kurczą się. Dosłownie. Nazywa się zjawiskiem Dehnela od nazwiska polskiego naukowca, który pierwszy to opisał. Zimą ciało ryjówki staje się mniejsze – spada masa ciała (o ok. 30%), kurczy się czaszka, szkielet i narządy wewnętrzne (o ok. 20%) – z wyjątkiem serca. Dzięki temu spada zapotrzebowanie energetyczne organizmu. Wiosną ciało „odrasta”, ale nigdy do pierwotnych rozmiarów. To wystarczy, aby się rozmnożyć i zaraz po tym umrzeć. Ryjówki żyją do 14 miesięcy.

🪱Okazuje się, że ssaki te zmniejszają swoje ciało, ponieważ bezkręgowce, na które polują, np. dżdżownice, są zimą głębiej ukryte w glebie i trudniejsze do znalezienia, co zwiększa koszty energetyczne żerowania.

🐈Ta ryjówka mogła umrzeć z braku pokarmu, starości albom zostać zabita i porzucona przez lisa (lub innego ssaka drapieżnego), gdyż te często po ich zabiciu je porzucają. Wszystko przez ich silny, ostry, nieprzyjemny zapach produkowany przez gruczoły przyodbytowe. Ryjówki wykorzystują ten zapach do oznaczania terytorium, do nawigacji, znakując nim swoje szlaki, czy komunikowania się z innymi ryjówkami oraz jako mechanizm obronny.

📖Czasem największe biologiczne historie mieszczą się w zaledwie kilku gramach futra.

*******************************************
📗Churchfield, S., Rychlik, L. & Taylor, J. R. E. 2012. Food resources and foraging habits of the common shrew, Sorex araneus: does winter food shortage explain Dehnel’s phenomenon? Oikos 121, 1593–1602

📗Ochocińska, D. & Taylor, J. R. E. 2005. Living at the physiological limits: field and maximum metabolic rates of the common shrew (Sorex araneus). Physiol. Biochem. Zool. 78, 808–818.

📗Dehnel, A. 1949. Studies on the genus Sorex L. Ann. Univ. Marie Curie-Sklodowska, Sect. C 4, 17–102.

10/02/2026

Kozioróg dębosz i nietoperze.

Chrząszcze, dęby i… nietoperze – co je łączy? 🦇

Najnowsze badania dr Iwony Gottfried z Wydział Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego, opublikowane w Journal of Environmental Management pokazują, że nietoperze coraz częściej zimują w… korytarzach wydrążonych przez larwy kozioroga dębosza, jednego z największych chrząszczy Europy 🦗

Zmieniający się klimat sprawia, że nietoperze szukają nowych miejsc do hibernacji. Niedawno Polskę obiegła historia uczniów z Gdańska, którzy w zagłębieniu pod parapetem w swojej szkolnej klasie znaleźli siedem małych nietoperzy. Jak się okazuje, także tuneliki w starych dębach, tworzone przez larwy przez wiele lat, okazują się dla tych zwierząt idealnymi kryjówkami – stabilnymi, bezpiecznymi i dostępnymi przez dekady 🌳

Aż 46% monitorowanych drzew było zimowym schronieniem dla tych ssaków, a w jednym z nich znaleziono nawet 1️⃣9️⃣ osobników! W takich miejscach zimują m.in. karlik większy, karlik drobny czy mopek zachodni.

To odkrycie pokazuje, jak niezwykle elastyczne i sprytne są nasze rodzime gatunki i jak ważna jest ochrona starych drzew oraz ich naturalnych mieszkańców. Więcej przeczytacie na naszej stronie – link tradycyjnie w komentarzu 👇

10/02/2026

Wilk i jego jedzonko.

Oto jeleń upolowany przez wilki w Puszczy Białowieskiej🫎🐺🐺🐺🐺.

🐺Badania z tego lasu dowodzą, że średnia wilcza rodzina (4,4 osobnika) zabija dziennie 0,5 ofiary na dzień (jelenia, dzika, sarnę).

🐺Dziennie jeden wilk zjada średnio 5,6 kg pokarmu.

🐺Obecność śniegu silnie wpływa na skuteczność polowania wilków: przy jego braku grupa rodzinna zabija średnio 0,6 jelenia na dzień, a gdy śnieg miał co najmniej 17 cm głębokości – 0,3 jelenia na dzień.

🐺Rocznie wilki zabijają średnio 72 jelenie szlachetne, 16 saren i 31 dzików na obszarze 100 km2.

🐺Czemu to dowodzi? Że wilki to drapieżniki. Drapieżniki, które od setek tysięcy lat specjalizują się w polowaniu na jelenie, a jelenie na unikaniu wilków. I są w tym bardzo dobre.

🐺Potrafią rozpoznawać odchody i mocz tych drapieżników. Ograniczają swoją obecność w centralnych częściach wilczych terytoriów.

🐺Żyjąc tak blisko wilków, jelenie są mniej zestresowane ich obecnością niż myśliwych.

🐺Co jakiś czas, któryś jednak jeleń staje się wilczym posiłkiem. Jak ten na zdjęciu. Naturalna kolej rzeczy w świecie tych zwierząt.

🐺W zachowaniu wilków nie ma nic przerażającego, okrutnego, niemoralnego. Wilk nie jest zły. To że zabija i zjada jelenie, to część jego natury wpisanej w geny. Ewolucyjny imperatyw. Ocenia tylko ten, kto tego nie rozumie albo z jakiegoś powodu nie chce zrozumieć.

*****************************************************
📗Jędrzejewski, W., Schmidt, K., Theuerkauf, J., Jędrzejewska, B., Selva, N., Zub, K., & Szymura, L. (2002). Kill rates and predation by wolves on ungulate populations in Białowieża Primeval Forest (Poland). Ecology, 83(5), 1341–1356.

📗Zbyryt, A., Bubnicki, J. W., Kuijper, D. P. J., Dehnhard, M., Churski, M., & Schmidt, K. (2018). Do wild ungulates experience higher stress with humans than with large carnivores? Behavioral Ecology, 29(1), 19–30.

09/02/2026

18/01/2026

Liczmy razem.