27/01/2026
🕋 ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးနှင့် တန်ဖိုးအရှိဆုံး ကအ်ဗဟ်
မတ်စ်ဂျေ့ဒေ့ဟရာမ်(Masjid al-Haram)အကြောင်း
ဒီဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ဟာ ဘာသာရေးအရအထွတ် အမြတ်ထားရာ နေရာတစ်ခုသာမကဘဲ အင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာ၊ နည်းပညာနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုပိုင်းမှာပါ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ထိပ်တန်းအဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဗိသုကာနှင့် အပူချိန်ထိန်းညှိမှု နည်းပညာ
ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ရဲ့ ကြမ်းပြင်တွေဟာ ပူပြင်းတဲ့အာရပ်နေရောင်အောက်မှာတောင် အမြဲအေးမြနေတာဟာ ထူးခြားတဲ့နည်းပညာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ဂရိနိုင်ငံမှ တင်သွင်းတဲ့ ထူးခြားတဲ့ စကျင်ကျောက်ပြားတွေကို အသုံးပြုထားပါတယ်။ ဒီကျောက်ပြားတွေဟာ အပူကို စုပ်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပြန်လည်ရောင်ပြန်ဟပ်ပေးတဲ့အတွက် ခြေဗလာနဲ့ လမ်းလျှောက်ရင်တောင် အမြဲအေးမြနေစေတာပါ။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဗဟိုအအေးပေးစနစ် (District Cooling Plant) ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။ ၎င်းစနစ်ဟာ ဗလီအတွင်းပိုင်းကို အမြဲတမ်း သာယာတဲ့အပူချိန်ဖြစ်အောင် ထိန်းညှိပေးထားပါတယ်။
ဇမ်ဇမ်ရေ (Zamzam Water) စနစ်
ဇမ်ဇမ်ရေကို စနစ်တကျ ဖြန့်ဝေဖို့ ခေတ်မီစက်ကိရိယာတွေကို အသုံးပြုထားပါတယ်-
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV) အသုံးပြုပြီး ရေကိုပိုးသတ်တဲ့ စနစ်ကို သုံးပါတယ်။ တစ်စက္ကန့်ကို ရေ ၂၀၀ လီတာအထိ သန့်စင်ပေးနိုင်တဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိပါတယ်။
ရေကို အလိုအလျောက် ထိန်းချုပ်တဲ့စနစ်နဲ့ သိုလှောင်ပြီး ပိုက်လိုင်းတွေကတစ်ဆင့် ဗလီအတွင်းက ရေပေးစက်ပေါင်း ၂၅,၀၀၀ ဆီကို ပို့ဆောင်ပေးပါတယ်။
သန့်ရှင်းရေးနှင့် စက်မှုနည်းပညာ
လူသန်းပေါင်းများစွာကြားမှာ သန့်ရှင်းရေးကို မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ပြီးမြောက်အောင် အောက်ပါစက်ကိရိယာတွေကို သုံးပါတယ်
Electric Scrubbers ကြမ်းပြင်တိုက်စက်တွေဟာ အသံတိတ်စနစ်နဲ့ အလုပ်လုပ်ပြီး ကြမ်းပြင်ပေါ်က ရေနဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို ချက်ချင်းစုပ်ယူနိုင်ပါတယ်။
Disinfection Robots မကြာသေးမီက AI နည်းပညာသုံး စက်ရုပ်တွေကို ထည့်သွင်းထားပါတယ်။ ဒီစက်ရုပ်တွေဟာ လူတွေနဲ့ မထိခိုက်ဘဲ ဗလီအတွင်း လှည့်လည်ကာ ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းခြင်းနဲ့ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်းတွေကို အလိုအလျောက် လုပ်ဆောင်ပါတယ်။
အသံစနစ် (Audio System) နည်းပညာ
"အမှားအယွင်း ၀%" ဆိုတဲ့ အချက်ဟာ ဒီစနစ်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်-
Sound Control Room ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ခေတ်အမီဆုံး အသံထိန်းချုပ်ခန်း ရှိပါတယ်။ စပီကာတစ်ခု ပျက်စီးသွားရင်တောင် နောက်ထပ် အရန်စပီကာ (Backup) က ချက်ချင်း အလိုအလျောက် အစားထိုး အလုပ်လုပ်တဲ့ စနစ်မျိုးပါ။
Digital Audio Mixers ဆူညံသံတွေကို ဖယ်ရှားပြီး အသံကြည်လင်စေဖို့အတွက် အဆင့်မြင့် ဒီဂျစ်တယ် နည်းပညာတွေကို သုံးထားပါတယ်။
လုံခြုံရေးနှင့် စောင့်ကြည့်ရေး
CCTV ကင်မရာများက ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ကြီးအတွင်းနဲ့ အပြင်မှာ အဆင့်မြင့် PTZ (Pan-Tilt-Zoom) ကင်မရာပေါင်း ထောင်ချီ တပ်ဆင်ထားပြီး လုံခြုံရေးအရာရှိတွေက ၂၄ နာရီ စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူစုလူဝေးကို ထိန်းညှိပေးတဲ့ Crowd Management နည်းပညာကိုလည်း အသုံးပြုပါတယ်။
အတိုင်းအတာနှင့် လူဝင်ဆံ့မှု
စတုရန်းမီတာ ၁ သန်း (၁,၀၀၀,၀၀၀) ခန့် ရှိသည်။
ဝတ်ပြုသူပေါင်း ၂ သန်းကျော်ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း နေရာပေးနိုင်သည်။
နှစ်စဉ် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှ ဟာဂျီဧည့်သည်တော်ပေါင်း သန်း ၂၀ ကျော် လာရောက်ကြသည်။
၂၄ နာရီပတ်လုံး ဖွင့်လှစ်ထားပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁,၄၀၀ ကျော်အတွင်း တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ ပိတ်ထားခြင်း မရှိခဲ့ပါ။
သန့်ရှင်းရေးနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု
ဝန်ထမ်းအင်အား သန့်ရှင်းရေးဝန်ထမ်းပေါင်း ၁,၈၀၀ ဦးဖြင့် စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းသည်။
လျှပ်စစ်သန့်ရှင်းရေးကား အစီး ၄၀ နှင့် အမိုးပွင့်ဧရိယာအတွက် သီးသန့်စက် အစီး ၆၀ ကို အသုံးပြုသည်။
အဆောက်အအုံအနှံ့တွင် အမှိုက်ပုံးပေါင်း ၂,၀၀၀ ခန့် ဖြန့်ကျက်ထားရှိသည်။
ဗလီကြမ်းပြင်တွင် ကော်ဇောပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခင်းကျင်းထားပြီး ၎င်းတို့ကို တန်းစီလိုက်လျှင် ၇၉ ကီလိုမီတာ (မက္ကာမှ ဂျစ်ဒါအထိ) ထက် ပိုရှည်သည်။
အိမ်သာပေါင်း ၁၃,၀၀၀ ရှိပြီး တစ်နေ့လျှင် ၄ ကြိမ် (၆ နာရီတစ်ကြိမ်) ပုံမှန်ဆေးကြောသန့်စင်သည်။
ဇမ်ဇမ် (Zamzam) ရေပေးဝေရေးစနစ်
ဗလီအတွင်း ရေပေးစက်ပေါင်း ၂၅,၀၀၀ ကျော်ရှိရာ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရေပေးဝေရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရေအရည်အသွေး စိတ်ချရစေရန် နေ့စဉ် သောက်သုံးရေနမူနာ ၁၀၀ ကို ကျပန်းစစ်ဆေးသည်။
ဇမ်ဇမ်ရေတွင်းမှ ထွက်သော ပိုလျှံရေများကို ၁.၇ သန်းဆံ့ သိုလှောင်ကန်များတွင် သိမ်းဆည်းပြီး ၁၀ လီတာဝင် ရေဘူးများဖြင့်လည်း ဖြန့်ဝေသည်။
အဆင့်မြင့်နည်းပညာနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ
အသံစနစ် (Audio System)
ကမ္ဘာ့အရှုပ်ထွေးဆုံး အသံစနစ်ဖြစ်ပြီး အမှားအယွင်းမရှိစေရန် (0% Error) ဖန်တီးထားသည်။
စပီကာပေါင်း ၆,၀၀၀ ကျော် တပ်ဆင်ထားပြီး အသံအင်ဂျင်နီယာ ၅၀ ဦးက ထိန်းချုပ်သည်။
ဗလီ၏ တည်နေရာများကို အလွယ်တကူ ရှာဖွေနိုင်ရန် အီလက်ထရွန်းနစ် Electronic Application များ ထားရှိပေးသည်။
ကိုယ်ရေးကိုယ်တာပစ္စည်းများ ထားရှိရန် ဘေးကင်းရေးသေတ္တာ (Safety Box) ၂,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။
ဘာသာရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ
ကုရ်အာန်ကျမ်းတော်မြတ်ကို ဘာသာစကား ၆၅ မျိုးဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်။
ကုရ်အာန်ရွတ်ဆိုသံကို နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ သို့ ၂၄/၇ ထုတ်လွှင့်ပေးနေသည်။
သောကြာနေ့ တရားဒေသနာများကို ဘာသာစကား ၅ မျိုးဖြင့် ချက်ချင်းဘာသာပြန် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။
မသန်စွမ်းသူများနှင့် အထူးစောင့်ရှောက်မှု
မသန်စွမ်းသူများအတွက် ပုံမှန်ဘီးတပ်ကုလားထိုင် ၁၀,၀၀၀ ကို အခမဲ့ ထားရှိပေးသည်။
အဆင့်မြင့် အလိုအလျောက်မောင်းနှင်သည့် အီလက်ထရွန်းနစ် ဘီးတပ်ကုလားထိုင် ၄၀၀ လည်း ရရှိနိုင်သည်။
ရမ်ဇာန် (Ramadan) လ အထူးအစီအစဉ်
ရမ်ဇာန်တစ်လလုံး နေ့စဉ် ဥပုသ်စောင့်သူများအတွက် အစားအစာထုတ် ၄ သန်းခန့် ဝေငှသည်။ နေ့စဉ် အစေ့ထုတ်ပြီးသား စွန်ပလွံသီး ၅ သန်းကို ကျွေးမွေးသည်။
ဝါဖြေပြီးနောက် နမာဇ် ဝတ်ပြုချိန်မတိုင်မီ (၂ မိနစ်အတွင်း) စားကြွင်းစားကျန်အားလုံးကို အမြန်ဆုံး သန့်ရှင်းရေးလုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
ဤအချက်အလက်များသည် အစ္စလာမ်ဘာသာ၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ကြီး၏ ခေတ်မီဆန်းသစ်မှုနှင့် ဧည့်သည်တော်များအပေါ် ထားရှိသော ဂရုစိုက်မှုကို ပေါ်လွင်စေပါသည်။
"မက္ကာတော်ဝင်နာရီစင်"
မတ်စ်ဂျေ့ဒေ့ဟရာမ် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ကြီးရဲ့ အနီးအနားမှာတင် တည်ရှိပြီး မက္ကာမြို့ရဲ့ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ "မက္ကာတော်ဝင်နာရီစင်" (Makkah Royal Clock Tower) အကြောင်းက တကယ့်ကို အံ့မခန်းစရာပါ။
၎င်းကို Abraj Al Bait အဆောက်အအုံစုကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရွယ်အစားနှင့် အမြင့် (Size & Height)
၆၀၁ မီတာ (၁,၉၇၂ ပေ) ရှိပြီး ကမ္ဘာ့စတုတ္ထမြောက် အမြင့်ဆုံး အဆောက်အအုံဖြစ်ပါတယ်။
နာရီမျက်နှာပြင် ၄ ဖက်ရှိပြီး တစ်ဖက်ချင်းစီဟာ ၄၃ မီတာ x ၄၃ မီတာ ကျယ်ဝန်းပါတယ်။ ဒါဟာ လန်ဒန်က Big Ben နာရီထက် ၃၅ ဆ ပိုကြီးပါတယ်။
ကြည်လင်တဲ့ညမျိုးမှာ ဒီနာရီကို ၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၅ မိုင်ခွဲ) အကွာအဝေးကနေတောင် မြင်နိုင်ပါတယ်။
အလင်းရောင်နှင့် အလှဆင်မှု
နာရီစင်ကြီးမှာ LED မီးလုံးပေါင်း ၂ သန်း (၂,၀၀၀,၀၀၀) ကျော် တပ်ဆင်ထားပါတယ်။
နမာဇ်ဝတ်ပြုချိန် (Azan) ရောက်တဲ့အခါမှာ နာရီစင်ရဲ့ ထိပ်ပိုင်းကနေ အစိမ်းရောင်နဲ့ အဖြူရောင် လျှပ်စီးမီးတန်း ၂၁,၀၀၀ ကို လွှတ်တင်ပြီး ၃၀ ကီလိုမီတာ ပတ်လည်ကို အချက်ပြပေးပါတယ်။
နာရီမျက်နှာပြင်ကို ဖန်စီကြွေပြားပေါင်း ၉၈ သန်း ကျော်နဲ့ အလှဆင်ထားပြီး အစ္စလာမ့် အနုပညာလက်ရာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
နည်းပညာနှင့် တည်ဆောက်မှု
အလေးချိန်: နာရီစနစ်တစ်ခုလုံးရဲ့ အလေးချိန်ဟာ တန်ပေါင်း ၃၆,၀၀၀ ကျော် ရှိပါတယ်။
နာရီကို မောင်းနှင်ဖို့အတွက် နေရောင်ခြည်စွမ်းအင် (Solar Power) ကို အဓိက အသုံးပြုပါတယ်။
အလွန်မြင့်မားတဲ့နေရာမှာ ရှိတာကြောင့် ပြင်းထန်တဲ့ လေတိုက်ခတ်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် အထူးအင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာတွေနဲ့ တွက်ချက်တည်ဆောက်ထားပါတယ်။
ထိပ်ဆုံးက လခြမ်းပုံစံ
နာရီစင်ရဲ့ အထက်ဆုံးမှာ ရှိတဲ့ လခြမ်းပုံစံ (Crescent) ဟာ အောက်ခြေကနေ ကြည့်ရင် သေးသေးလေးလို့ ထင်ရပေမယ့် အပြင်မှာတော့ အချင်း ၂၃ မီတာ ကျယ်ပါတယ်။
၎င်းကို ရွှေအစစ် (၂၄ ကာရက်) ဖုန်းအုပ်ထားတဲ့ ဖိုင်ဘာမှန်တွေနဲ့ ပြုလုပ်ထားတာပါ။
အဲဒီ လခြမ်းအတွင်းပိုင်းမှာ နမာဇ်ဝတ်ပြုဆုတောင်းခန်း (Prayer Room) တစ်ခုတောင် ရှိပြီး ဒါဟာ
ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး ဝတ်ပြုခန်း ဖြစ်ပါတယ်။
အပေါ်ဆုံးထပ်တွေမှာ စကြာဝဠာ၊ ဂလက်ဆီနဲ့ အချိန်တိုင်းတာမှု ဆိုင်ရာ ပြတိုက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။
လဆန်းတာကို ကြည့်ရှုဖို့အတွက် ခေတ်မီ နက္ခတ်ကြည့်မှန်ပြောင်းတွေ တပ်ဆင်ထားပါတယ်။
ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ကြယ်ငါးပွင့်ဟိုတယ်များ ပါဝင်ပြီး ဟာဂျီ ဧည့်သည် သောင်းနဲ့ချီ တည်းခိုနိုင်ပါတယ်။
ဒီနာရီစင်ကြီးဟာ မက္ကာမြို့ကို ရောက်ရှိလာတဲ့
ဟာဂျီ ဧည့်သည်တွေအတွက် အချိန်ကို တိတိကျကျ သိရှိနိုင်စေရုံသာမက၊ အဝေးကနေ လှမ်းကြည့်ရင်တောင် အစ္စလာမ့်ရဲ့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ မြို့တော်ကို ရောက်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း အချက်ပြနေတဲ့ ခေတ်မီအင်ဂျင်နီယာ အတတ်ပညာရဲ့ ပြယုဂ်တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
မတ်စ်ဂျေ့ဒေ့ဟရာမ် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ကြီးကို ပိုမိုကျယ်ဝန်းပြီး ခေတ်မီလာစေဖို့အတွက် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားအစိုးရက "တတိယအကြိမ်မြောက် ဆော်ဒီတိုးချဲ့ရေးစီမံကိန်း" (Third Saudi Expansion) ကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။
ဒီစီမံကိန်းဟာ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ပြီး အသုံးပြုထားတဲ့ နည်းပညာနဲ့ အချက်အလက်တွေက တကယ့်ကို အံ့မခန်းပါပဲ။
ဧရိယာနှင့် လူဦးရေ ဆံ့ဝင်မှု
တိုးချဲ့မှုအသစ်ကြောင့် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်တစ်ခုလုံးရဲ့ ဧရိယာဟာ ၁,၄၇၀,၀၀၀ စတုရန်းမီတာ အထိ ကျယ်ဝန်းသွားပါတယ်။
ယခင်ကထက် ပိုမိုများပြားတဲ့ ဝတ်ပြုသူ ၁.၈ သန်းမှ ၂.၅ သန်း အထိ တစ်ချိန်တည်း တစ်ပြိုင်တည်း ဝတ်ပြုနိုင်အောင် စီစဉ်ထားပါတယ်။
အဓိက အဆောက်အအုံသစ်မှာ အထပ်ပေါင်း (၆) ထပ် ပါဝင်ပြီး ဝတ်ပြုရန်၊ လမ်းလျှောက်ရန်နဲ့ ဝန်ဆောင်မှုပေးရန် နေရာတွေကို သီးသန့်ခွဲခြားထားပါတယ်။
စီမံကိန်းအသစ်မှာ အမြင့် ၉၅ မီတာရှိတဲ့ မျှော်စင်အသစ်တွေကို ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားလို့ စုစုပေါင်း မျှော်စင်အရေအတွက်ဟာ (၁၃) ခုအထိ ရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နည်းပညာသုံး လမ်းလျှောက်စနစ်
လူဦးရေအလွန်များပြားမှုကို ထိန်းညှိဖို့အတွက်
ကအ်ဗဟ်ကျောင်းတော်ကို သွဝါဖ်လုပ်ရတဲ့ နေရာကို အထပ်ပေါင်းများစွာ တိုးချဲ့ခဲ့ပါတယ်။ ယခုအခါ တစ်နာရီကို လူဦးရေ ၁၀၇,၀၀၀ ကျော် ဘေးကင်းစွာ သွဝါဖ်လုပ်နိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗလီအတွင်းပိုင်းမှာ အလိုအလျောက် ရွေ့လျားလှေကား (Escalators) ပေါင်း ၆၈၀ ကျော် တပ်ဆင်ထားပြီး လူအုပ်စုလိုက် အတက်အဆင်းလုပ်ရာမှာ မြန်ဆန်စေပါတယ်။
ဒီတိုးချဲ့မှုမှာ အဆောက်အအုံတင်မကဘဲ နောက်ကွယ်က ဝန်ဆောင်မှုစနစ်တွေကိုပါ အဆင့်မြှင့်ထားပါတယ်-
Central Utility Plant (CUP)ဒါဟာ ဗလီအတွက် သီးသန့်လျှပ်စစ်နဲ့ ရေပေးဝေတဲ့ ဗဟိုစက်ရုံကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းမှာ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အအေးပေးစနစ် (Chiller Plant) ပါဝင်ပါတယ်။
အမှိုက်စုပ်ထုတ်စနစ် (Automated Waste System) ဗလီအတွင်းမှာ အမှိုက်ပုံးတွေကို လူနဲ့လိုက်သိမ်းစရာမလိုဘဲ ပိုက်လိုင်းတွေကတစ်ဆင့် လေဟာနယ်စနစ် (Vacuum) နဲ့ အဝေးက အမှိုက်သိုလှောင်ရုံဆီကို တစ်နာရီ ကီလိုမီတာ ၆၀ နှုန်းနဲ့ စုပ်ထုတ်တဲ့ ခေတ်မီစနစ်ကို သုံးထားပါတယ်။
လူကူးဥမင်နဲ့ မော်တော်ယာဉ်ဥမင်ပေါင်းများစွာကို ဖောက်လုပ်ထားပြီး ဟာဂျီတွေ ဗလီထဲကို တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်နိုင်ဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။
ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းမှု
သဘာဝအလင်းရောင် ရရှိစေဖို့အတွက် အမိုးခုံး (Domes) တွေကို အလိုအလျောက် ဖွင့်/ပိတ် လို့ရတဲ့ စနစ်တွေ သုံးထားပါတယ်။
ဒီတိုးချဲ့စီမံကိန်းဟာ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားရဲ့ Vision 2030 ရည်မှန်းချက်အရ နှစ်စဉ် ဟဂ်ျ (Hajj) နဲ့ အွမ်ရဟ် (Umrah) လာရောက်သူ သန်း ၃၀ ကျော်ကို အကောင်းဆုံး ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Credit :
